Przy wyborze instytucji, w której ma być prowadzony rachunek lub zaciągnięte finansowanie, sama nazwa banku nie za każdym razem mówi sporo o jego strukturze. W polskim systemie funkcjonują między innymi banki komercyjne oraz podmioty działające na zasadach spółdzielczych. Bank spółdzielczy ma formę prawną spółdzielni, co wpływa na sposób jego organizacji, relacje właścicielskie oraz udział członków w funkcjonowaniu instytucji.
Nie jest to jednak osobna kategoria usług majątkowych przeznaczona jedynie dla określonej grupy osób. Taki bank może prowadzić rachunki, przyjmować depozyty czy udzielać kredytów, a dokładny zakres działalności zależy od obowiązujących regulacji a także zasad przyjętych przez konkretną instytucję. W praktyce różnice między poszczególnymi bankami najlepiej analizować na kilku poziomach, ponieważ sama metoda organizacyjna nie opisuje wszystkich cech codziennej obsługi.
Kwestia tego, czym odbiega bank spółdzielczy od banku komercyjnego, zaczyna się od struktury własnościowej. W banku spółdzielczym funkcjonują członkowie spółdzielni, którzy posiadają udziały i mają określone prawa wynikające ze statutu oraz przepisów. Nie powinno się a dodatkowo utożsamiać członkostwa ze zwyczajnym korzystaniem z rachunku. Osoba posiadająca konto może być klientem, nie będąc członkiem spółdzielni. W banku komercyjnym konstrukcja właścicielska jest inna, ponieważ instytucja funkcjonuje najczęściej w formie spółki akcyjnej i jest powiązana z akcjonariuszami. Ta różnica może wydawać się odległa od codziennych operacji, ale ma znaczenie przy rozumieniu tego, kto formalnie uczestniczy w strukturze banku i według jakich zasad podejmowane są niektóre decyzje.
Drugim elementem jest zakres działania a także związki z lokalnym rynkiem. Bankowość spółdzielcza przez wiele lat rozwijała się przede wszystkim w mniejszych miejscowościach, gdzie ważną część klientów stanowiły gospodarstwa rolne, lokalne firmy oraz mieszkańcy danego regionu. Obecnie zakres usług jest szerszy, a poszczególne banki mogą różnić się wielkością, obszarem działania i wykorzystywanymi kanałami obsługi. W praktyce nie można więc przyjąć, że każdy bank spółdzielczy będzie miał identyczną propozycję albo identyczny sposób kontaktu z klientem. Przy analizowaniu konkretnej usługi trzeba sprawdzić jej warunki, ponieważ opłaty, oprocentowanie, oczekiwania dotyczące dokumentów czy przystępność poszczególnych funkcji mogą się między instytucjami w dużym stopniu różnić. Lokalny charakter działalności też nie znaczy w sposób automatyczny ograniczonego dostępu do bankowości elektronicznej czy płatności bezgotówkowych.
Znaczenie ma także sposób, w jaki bank spółdzielczy jest powiązany z systemem ochrony i nadzoru nad sektorem bankowym. Jako bank działa w ramach przepisów regulujących działalność bankową, a jego funkcjonowanie nie powinno być utożsamiane z działalnością innych podmiotów majątkowych jedynie dlatego, że również posługują się określeniem „spółdzielczy”. Z perspektywy klienta istotne jest dokładne rozpoznanie charakteru zawieranej umowy a także roli, w jakiej występuje wobec instytucji. Inne znaczenie mają prawa wynikające ze codziennego korzystania z produktu bankowego, a inne uprawnienia powiązane z członkostwem w spółdzielni. Dopiero uwzględnienie tych kwestii pokazuje, czym różni się bank spółdzielczy nie tylko pod względem nazwy, lecz także organizacji, struktury właścicielskiej i sposobu funkcjonowania na rynku finansowym.
Więcej informacji na stronie: spółdzielczy bank.