Przy wyborze instytucji, w której ma być prowadzony rachunek lub zaciągnięte finansowanie, sama nazwa banku nie za każdym razem mówi sporo o jego strukturze. W polskim systemie funkcjonują między innymi banki komercyjne oraz podmioty działające na zasadach spółdzielczych. Bank spółdzielczy ma formę prawną spółdzielni, co wpływa na sposób jego organizacji, relacje właścicielskie oraz udział członków w funkcjonowaniu instytucji.
Nie jest to jednak osobna dziedzina usług majątkowych przeznaczona wyłącznie dla określonej grupy osób. Taki bank może prowadzić rachunki, przyjmować depozyty czy udzielać kredytów, a szczegółowy zakres działalności zależy od obowiązujących regulacji oraz zasad przyjętych przez konkretną instytucję. W praktyce różnice między poszczególnymi bankami najlepiej przemyśleć na kilku poziomach, ponieważ sama metoda organizacyjna nie opisuje wszystkich cech codziennej obsługi.
Kwestia tego, czym odbiega bank spółdzielczy od banku komercyjnego, zaczyna się od struktury własnościowej. W banku spółdzielczym funkcjonują członkowie spółdzielni, którzy posiadają udziały i mają określone prawa wynikające ze statutu oraz przepisów. Nie powinno się prócz tego utożsamiać członkostwa ze normalnym korzystaniem z rachunku. Osoba posiadająca konto może być klientem, nie będąc członkiem spółdzielni. W banku komercyjnym konstrukcja właścicielska jest inna, ponieważ instytucja działa najczęściej w formie spółki akcyjnej i jest powiązana z akcjonariuszami. Ta różnica może wydawać się odległa od codziennych operacji, ale ma znaczenie przy rozumieniu tego, kto formalnie uczestniczy w strukturze banku i według jakich zasad podejmowane są niektóre decyzje.
Drugim elementem jest zakres działania oraz związki z lokalnym rynkiem. Bankowość spółdzielcza przez wiele lat rozwijała się głównie w mniejszych miejscowościach, gdzie bardzo istotną część klientów stanowiły gospodarstwa rolne, lokalne firmy oraz mieszkańcy danego regionu. Obecnie zakres usług jest szerszy, a poszczególne banki mogą różnić się wielkością, obszarem działania i wykorzystywanymi kanałami obsługi. W praktyce nie można więc przyjąć, że każdy bank spółdzielczy będzie miał identyczną ofertę albo tożsamy sposób kontaktu z klientem. Przy analizowaniu dokładnie określonej usługi należy sprawdzić jej warunki, ponieważ opłaty, oprocentowanie, oczekiwania dotyczące dokumentów czy dostępność poszczególnych funkcji mogą się między instytucjami w ogromnym stopniu różnić. Lokalny charakter działalności również nie znaczy samoczynnie ograniczonego dostępu do bankowości elektronicznej czy płatności bezgotówkowych.
Znaczenie moraz sposób, w jaki bank spółdzielczy jest powiązany z systemem ochrony i nadzoru nad sektorem bankowym. Jako bank działa w ramach przepisów regulujących działalność bankową, a jego funkcjonowanie nie powinno być utożsamiane z działalnością innych podmiotów finansowych jedynie dlatego, że także posługują się określeniem „spółdzielczy”. Z perspektywy klienta ważne jest dokładne rozpoznanie charakteru zawieranej umowy a także roli, w jakiej występuje wobec instytucji. Inne znaczenie mają prawa wynikające ze codziennego korzystania z produktu bankowego, a inne uprawnienia powiązane z członkostwem w spółdzielni. Dopiero uwzględnienie tych kwestii pokazuje, czym różni się bank spółdzielczy nie tylko pod kątem nazwy, lecz także organizacji, struktury właścicielskiej i sposobu funkcjonowania na rynku finansowym.
Polecamy: bank spółdzielczy.